صخره

Donnerstag, März 30, 2006

عباسيان

عباسیان 525 سال حکومت داشتند و مقر و مرکز حکومت آنها شهر بغداد بود خلفای عباسی عبارت بودند از : منصور , مهدی , هارون , امین , مامون , معتصم , واثق , متوکل , منتصر, مستعین , معتز, مهتدی , معتمد , مکتفی , مقتدر , قاهر , راضی , متقی , مستکفی , مطیع , طائع, قادر, مقتدی, مستظهر, مسترشد, راشد, مقتقی, مستنجد, مستقنی, ناصر, مستصر, مستعصم,اگرچه منصور خليفه دوم عباسی با قتل ابومسلم خراسانی ناسپاسی خود را به اين سرداربزرگ ايرانی ظاهر ساخت ، ولی برای استوار ساختن قدرت خود ازاين کار ناگزير بود . با قتل ابومسلم نه تنها نفوذ ايرانيان که آغاز شده بود از ميان نرفت بلکه با ورود دبيران وزيران ايرانی در دستگاه خلافت عباسی نفوظ فرهنگی و سياسی ايرانيان گسترش بيشتر نيز يافت قتل برمکيان هم که ازخاندان اصيل ايرانی بودند نتوانست جلوی آن نفوذ را بگيردودرقرن سوم هجری عنصرمهم ديگر وارد حکومت اسلامی شد . آن عنصر مهم ترکان بودند که بصورت غلامان جنگی دردستگاه حکومتی وارد شدند وبه تدريج قـدرت نظامی را ازقـوم غالب عـرب گرفتند اين نفوذ تا بدان جا ادامه يافت که عـزل ونصب خلفـا هم بدست آنان انجام ميگرفت وهيچ خليفه ای بی رضايت ايشان نمیتوانست کاری بکند .اين قدرت غلامان ترک درقرن چهارم متوقف شد وقدرت سياسی ونظامی بدست ديلميان که ايرانی بودند افتاد با آمدن سلجوقـيان قدرت نظامی و سياسی ترکان درعالم اسلامی بطورقطع مسلم ومسجل گرديد دراين زمان ايرانيان به اداره امورمالی وديوانی دستگاههای حکومتی پرداختند اما فرهنگ نوپا و نوبنياد اسلامی بصورت عمده دردست ايرانيان بود اگرچه ماده اصلی آن قرآن و حديث وزبان عربی و ماده مهم فکری آن يونانی بود.اما پرچم دار اين فرهنگ درهمه شا خه ها ايرانيان بودند وايرانيان با اتکا به فرهنگ غنی و قديم و با اتکا به گذشته نيرومند سياسی، مليت خود را درداخل حکومت اسلامی حفظ کردند . ايشان بر خلاف ملل مغلوب ديگرنه تنها درمليت عرب مستهلک نشدند بلکه ادبيات ملی بسيار غنی خود را نيز بارورتر کردند .

Freitag, März 24, 2006

امويان

خلافت امويان
خلفای اموی 92 سال از سال 40 تا 132 هجری
معاویه, زید, معاویه پسر یزید, مروان , عبدالملک , ولید, سلیمان, عمر پسر عبدالعزیز, یزید, هشام , ولید, ابراهیم , مروان ,پس از شهادت حضرت علي در رمضان سال 40 هجري و خلافت كوتاه مدت حضرت امام حسن و صلح او با معاويه،خلافت بر معاويه بن ابي سفيان كه از خاندن بني اميه بودمسلم گرديد. معاويه از سالهاي پيش،يعني تقريبا از همان اوايل فتح شام و فلسطين از سوي عمر و بعد از سوي عثمان، والي دمشق بود. وي،‌ پايه هاي حكومت خود را در شام استوار ساخته بود. به همين سبب،توانست پس ازقتل عثمان با حضرت علي مخالفت كندودربرابراو بايستد سرانجام، پس از جنگ صفين و ضعف قواي كوفه،حكومت خود را بر مصر نيز مسجل سازد. پس از آنكه معاويه بخلافت رسيد،تحكيم اساس حكومت بني اميه را آغاز كردو براي پسرش يزيد،از بزرگان واشراف به استثناچندتن از جمله،حسين بن علي،و عبداله بن زبير بيعت گرفت.او در سياست خارجي هم موفق بود و بر متصرفات مسلمانان در ولايتهاي تابع دولت بيزانس افزود. همچنين، نيروي درياي مهمي نيز در مديترانه بوجود آورد معاويه با جلب افرادي مانند زيادبن ابيه و مغيره بن شعبه و عمرو عاص قدرت بني اميه را در سرتاسر عالم اسلامي بسط داداگر چه اين بسط استحكام به قيمت زيرپا نهادن بسياري از اصول اسلامي، از جمله ارثي ساختن و خلافت و تبديل دستگاه خلافت بسلطنت و پادشاهي تمام شد. معاويه در سال 60 هجري از دنيا رفت و خلافت پسرش يزيد با كارهاي خلافي از قبيل قتل حسين بن علي و محاصره مكه آغاز شد ولي مدت زيادي بطول نينجاميدسرانجام يزيد در سال 64 هجري درگذشت. پس از وي درنتيجه حوادثي خلافت بني اميه به مروانيان انتقال يافت.طي خلافت نود ساله بني اميه،اوضاع اجتماعي ايران دگرگون شدواكثريت عظيم ايرانيان،اسلام را پذيرفتند.اما،ايرانيان تحقير و توهين سرداران عرب را كه از خود حكام بني اميه الهام ميگرفتند تحمل نكردند. مردم خراسان با استفاده از خصومت ميان قبايل عرب حاكم بر خراسان و ماورالنهر،جانب داعيان و مبلغان بني عباس را گرفتند. در اين راستاابومسلم سردار ايراني توانست با حمايت ايرانيان و قبايل عرب مخالف،حكومت بني اميه را سرنگون سازد و عباسيان را بقدرت برساند بني اميه در زمان حكومت عبدالملك وليدو هشام ،تنها در اثر توفيق در فتوحات شرق و غرب و سياست داخلي مبني بر فشار بسيار زياد بر طبقات مردم، توانستند بحكومت خودادامه دهند. فشار حكام و واليان تعيين شده از سوي آنان،مردم عراق و ايران ناراضي ساخت. همچنين،بي اعتنايي بعضي از آنان به اسلام موجبات ناخشنودي اهل دين و تقوا را فراهم آورد. سياست مالي و اداري آنان نيز در سرزمينهاي مفتوح و مغلوب موفق نبود. مهمتر آنكه طرفداري آنان از عصبيت عربي و تحقير ملل مغلوب كه همه را موالي يعني بندگان خود مي دانستند، به تدريج مايه هاي عصيان و قيام را به خصوص در ايران و خراسان فراهم ساخت. سال 132 هجري، پايان حكومت نود ساله بني اميه و آغاز حكومت بني عباس است.

Samstag, März 18, 2006

خلفای راشدين

خلفای راشدین 29 سال حکومت داشتند ومرکز قدرت آنها کوفه،مدینه، مکه ومرکزیت دمشق بود وفتح ايران با مقدماتی که ابوبکر انجام داد و پيگيری عمردرجنگ عليه ايران نهايتا" به سرانجام رسيد. ابوبکر,عمر,عثمان,علی خلفای راشدين ناميده ميشدند وسایرمراکزقدرت عبارت بودند ازبین النهرین- ایران- سوریه – مصرشمال آفریقا واسپانیا. يزدگرد سپاهي بزرگ را به سركردگي رستم فرخ زاد مامور مقابله با مسلمانان و جلوگيري ازحمله ايشان كردعمرنيزسعدبن ابي وقاص را با سپاهي كه عده آنان به سي وچندهزارميرسيد به جنگ باايرانيان گسيل داشت. درقادسيه واقع درپانزده فرسخي كوفه ‌جنگ شديدي بين اين دو سپاه روي داد. با آنكه ايرانيان مقاومت زيادي از خود نشان دادند، شكست سختي خوردند. با اين شكست بود كه راه تيسفون يا مدائن ‌پايتخت ساساني ، برروي مسلمانان بازشد.عربهاي مسلمان نخست درسال 13 ه.ق. ‌قسمت غرب مدائن را متصرف شدند وآنگاه، ازدجله گذشتند وبسمت شرقي مدائن كه كاخ معروف به ايوان كسري درآن قرار داشت رسيدند. دراين بين،اموال بيكراني ازغارت كاخهاي سلطنتي نيز بدست ايشان افتاد. سپس، مسلمانان درتعقيب يزد گرد وايرانيان روي به شرق نهادند ودرسال 16 ه.ق. به جلولاء رسيدند. دراين راستا سپاه ايران را طي جنگ سختي بسركردگي مهران راضي شكست دادند. پس ازفتح حلوان وجنوب و شمال عراق بسراسرآن مملكت مسلط شدند بعد ازآن نوبت به خوزستان ولرستان رسيد.عمردرابتدا نمي خواست ازحدود خوزستان ولرستان تجاوز كند، اما يكي ازمشاورانش او را به تسخيرسرتاسر ايران تشويق كرد. وي به عمر گفت مادام كه پادشاه ايران زنده است، ايرانيان دست ازمقاومت برنخواهند داشت. عمرنصيحت اورا پذيرفت وسرداراني را به فتح ايالات فارس وكرمان وسيستان ماموركردعمردرسال 17 ه.ق. سعدبنابي وقاص را ماموركرد تا براي اقامت قبايل عرب كه به ولايتهاي غربي و مركزي ايران حمله ميكردند قرار گاهي دائمي پيدا كند.سعد ابتدا شهرانباررا براي اينكاردرنظرگرفت،ولي هواي آنجا براي مردم عرب ناسازگار بود. او پس از بررسي و جستجو، شهر كوفه را براي اينكار برگزيد و زمينهاي آن را ميان قبايلي كه با ايرانيان مي جنگيدند تقسيم كرد . سپاهياني كه ازآن پس براي فتح غرب و شمال و مركزايران اعزام مي شدند، ازاين شهر وزيرنظر حاكم آن بودند.درزمان بني اميه سراسر ايران وعراق زيرنظر واليان كوفه بود كه ازمشهور ترين ايشان،ميتوان حجاج بن يوسف ثقفي نام برد. درجنوب عراق هم قرارگاهي براي قبايلي كه ايران را از جنوب مورد حمله قرارمي دادند درست شد، كه همان شهر بصره است. لازم به ذكراست كه سپاهيان اعزامي به خوزستان و بهبهان و فارس وكرمان وسيستان ،دراين شهر اقامت داشتند. درسال 19 يا 21 ه.ق . فتح نهاوند كه عربها آن را درتاريخ فتوحات مسلمانان در ايران فتح الفتوح ميخوانند صورت گرفت يزدگرد سپاه بزرگي از فرماندهان شهرها و ولايتهاي ايران به سركردگي فيروزان براي مقابله بامسلمانان فرستاد.عمرنعمان بن مقرن مزني رابراي مقابله با آنان تجهيزكرد.مسلمانان درنهاوند ايرانيان را شكست دادند اما سردار مسلمانان،‌ يعني نعمان بن مقرن،‌ دراين جنگ كشته شد. پس ازفتح نهاوند،‌ همدان نيز بدست مسلمانان افتاد. فتح همدان و قزوين وابهر و زنجان بدست قبايل مستقردركوفه انجام گرفت.امير كوفه كه درآن وقت مغيره بن شعبه بود سپاهي بفرماندهي براء بن عازب فرستاد كه درسال 22 ه.ق. ابهر و قزوين را فتح كردند. درزمان حكومت وليدبن عقبه بركوفه،مسلمانان با مردم گيلان ومغان و طالش جنگيدند،‌ ولي ظاهرا"‌موفقيتي بدست نياوردند و فقط زنجان را متصرف شدند.درسال 21 يا 23 ‌ه.ق. ‌مسلمانان در نتيجه جنگ سختي كه با سياوخش پسر مهران ، پسر بهرام چوبين ‌كردند شهر مهم ري را بتصرف خود درآوردند.بدنيال فتح ري،‌سمنان ودامغان وگرگان بدست مسلمانان افتاد.اسپهبد طربستان ناگزير به پيمان آشتي با مسلمانان شد. فتح آذربايجان ومغان واران نيز،دراواخر خلافت عمراتفاق افتاد. مسلمانان ازراه دربند يا ‌باب الابواب‌ به مملكت خزرها تاختند و تا ‌مركزخزرها پيش رفتند. اما نتوانستند درآنجا بمانند و درسالهاي بعد ازخزرها شكست خوردند و سرداران ايشان كشته شدند .يزدگرد پس از جنگ جلولاء به ري وازآنجابه اصفهان و كرمان وخراسان رفت. وي دراين سفرآتش مقدس را بهمراه خود داشت تا آنكه درمرو، آتشگاهي براي اين آتش مقدس بنا كرد.عمر،احنف بن قيس را مامورفتح خراسان كرد او ازراه طبس به هرات رفت و ازآنجا روي بشهرهاي ديگرخراسان نهاد. يزدگرد از پادشاه سغد و خاقان ترك و خاقان چين تقاضاي كمك كرد وبا كمك خاقان ترك و مردم فرغانه و سغد،وارد بلخ شد. احنف با سپاهيان بصره وكوفه به رويارويي سپاه ترك شتافت. تركان ازياري با ايرانيان سرباززدند و خود ايرانيان نيزاز كمك جدي به يزدگرد خوداري كردند.يزدگرد ناچارازجيحون گذشت و به فرغانه رفت . پس از آن، باز به خراسان بازگشت و عاقبت بعد ازسالها در سال 31 ه.ق. كشته شد . پس ازكشته شدن عمردرسال 23 ‌ه.ق.عثمان به خلافت رسيد او ‌ابوموسي اشعري راازحكومت بصره معزول كرد وعبدالله بن عامربن كريزرا كه جواني بيست و پنج ساله بود والي بصره كرد. عبدالله بن عامرشورش مردم فارس را خوابانيد واستخرواردشيرخوره ودارابگرد را دوباره بدست آورد.همچنين اميراني را برشهرهاي خراسان وكرمان ومكران وسيستان تعيين كردوخود براي سركوب قيام مردم خراسان حركت نمود . احنف بن قيس را هم مامور فتح ولايتهاي جوزجانان و طالقان و فارياب كرد احنف اين ولايتها را يكي پس ازديگري بتصرف درآورد .عبدالله بن عامر قيام مردم كرمان و سيستان را آرام كرد و عامل وي ، تا زابلستان و كابل پيش رفت .

Mittwoch, März 01, 2006

ساسانيان


اردشیر بابکان
اردشیر از نوادگان ساسان بر پایه ی تعالیم زردشتی در ایران شورش می کند و آخرین اشک را از پا در می آورد و سلسله ساسانی را تشکیل می دهد. ساسانیان خود را جانشینان هخامنشیان معرفی می کردند ــــ ٢٢٦ تا ٦٤٢ میلادی

شاپور اول
شاپور اول، در مقابل والریانوس امپراتور روم به پیروزی بزرگی می رسد. والریان اسیر می شود و شاپور برای تحقیر او، از او به عنوان چهارپایه ای برای سوار شدن بر اسبش استفاده می کند
هرمز اول، بهرام اول، بهرام دوم، بهرام سوم، نرسی، هرمز دوم

شاپور دوم ـ ذوالاکتاف در حمله ای سخت اعراب را شکست می دهد و به روایتی کتف آنان را سوراخ می کند

اردشیر دوم، شاپور سوم، بهرام چهارم، یزدگرد، بهرام پنجم (بهرام گور)، یزدگرد دوم، هرمز سوم، پیروز، بلاش
انقراض روم غربی بر اثر حمله قبایل وحشی

قباد اول ــ دوره اول در زمان قباد آیین مزدک گسترش زیادی پیدا می کند. تا جایی که خود قباد نیز به آیین مزدکی درمی آید و مزدکی را آیین کشور اعلام میکند. آیین مزدکی توسط مزدک پسر بامداد گسترش پیدا میکند. تعالیم مزدکی آیین ها و دستورات مشکلی داشته اند و شبیه به تعالیم کمونیستی بوده اند

زاماسب
برای مدتی سلطنت از دست قباد به زامسب منتقل می شود. گفته می شود که زاماسب مرد عادلی بوده است

قباد اول دوره دوم
در این دوران وقتی قباد دوباره به سلطنت رسید به خاطر ترس از قدرت موبدان علاقه چندانی به آیین مزدکی نشان نداد
خسرواول ــ انوشیروان
پس از قباد، انوشیروان، معروف به انوشیروان دادگر که وزیر دانایش بوزرجمهر (بوذرجمهر) یا بزرگمهر نام داشت به سلطنت رسید. در زمان انوشیروان کتاب کلیله و دمنه از هند به ایران آورده و ترجمه شد. پیامبر اسلام در این دوران متولد می شود
هرمز چهارم

خسروپرویز
باربد موسیقیدان ایرانی در این دوره زندگی می کرد. هجرت پیامبر از مکه به مدینه در دوران خسروپرویز بود. خسروپرویز نامه پیامبر به او برای دعوت به اسلام را پاره کرد. در دوران خسرو بهرام ششم یا بهرام چوبین که یک ژنرال ارتش بود حکومت را از شاه گرفت و خسروپرویز به روم شرقی گریخت و امپراتور روم، به او کمک کرد و حکومت را از بهرام باز پس گرفت و به او داد. پس از این که شاه جدید روم شاه قبلی را کشت وبه حکومت رسید،خسروپرویز به خونخواهی از امپراتوری که به او کمک کرده بود، قسمتهایی از روم را اشغال کرد اما دوباره آنها را از دست داد
قباد دوم، اردشیر سوم، شیرویه، ملکه پوراندخت، هرمز پنجم

یزدگرد سوم
یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی بود که در سن جوانی به حکومت رسید. زمانی که او به حکومت رسید، ایران در وضعیت آشفته ای قرار داشت. اعراب نیز پس از مدتی حمله به ایران را شروع کردند. بین یزدگرد و عمر در این دوران نامه هایی نیز رد و بدل شد و سرانجام سپاه ایران به فرماندهی رستم فرخزاد در محل قادسیه از سپاه اعراب مسلمان شکست خورد. به زودی تیسفون توسط اعراب فتح شد و ایرانیان به تدریج به اسلام گرویدند. یزدگرد که فراری شده بود به دست فردی ناشناس در نواحی مرو کشته شد

اشکانيان

اشک اول
پارت ها به رهبری اشک اول حکومت کوچکی را در مقابل سلوکیان یونانی تشکیل می دهند
اشک دوم، سوم وبالاخره به همت اشکهای بعدی سلوکیان بطورکامل از ایران پاک می شوند در این دوران جنگهایی میان ایران و روم صورت میگیرد که اکثرا به سود ایران به پایان می رسند. در یکی از معروف ترین این جنگها کراسوس سردار رومی که برای فتح کل ایران به راه افتاده بود شکست سختی ازسورنا سردار ایرانی می خورد. مرزهای ایران درزمان اشک نهم به بیشترین حدود خود در
طول تاریخ اشکانی رسیدند. سواران پارتی در تیراندازی مشهور بودند و می توانستند بر روی اسب، به هر جهتی تیراندازی کنند
اشکانيان از سال 248 قبل از ميلاد تا 226 ميلادی حاکم بر ايران بودند تقريبا بمدت چهارصد و پنجاه سال وپايتخت ايشان نيسا و صد دروازه بود ونام شاهان اين سلسله بشرح ذيل ميباشد
اشک اول, تیرداداول, اردوانا ول , فریبا پت , فرهاد ا ول, مهرداد اول, فرهاد دوم, اردوان دوم, مهرداد دوم
سنتروک, فرهادسوم, مهرداد سوم, ارد اول, فرهاد جهارم, فرهاد پنجم, ارد اول, ونون اول, اردوان سوم
یبران, گودرز, ونون دوم, بلاش اول, پاکر, خسرو, بلاش دوم, بلاش سوم, بلاش چهارم, بلاش پنجم, اردوان پنجم