عباسيان
عباسیان 525 سال حکومت داشتند و مقر و مرکز حکومت آنها شهر بغداد بود خلفای عباسی عبارت بودند از : منصور , مهدی , هارون , امین , مامون , معتصم , واثق , متوکل , منتصر, مستعین , معتز, مهتدی , معتمد , مکتفی , مقتدر , قاهر , راضی , متقی , مستکفی , مطیع , طائع, قادر, مقتدی, مستظهر, مسترشد, راشد, مقتقی, مستنجد, مستقنی, ناصر, مستصر, مستعصم,اگرچه منصور خليفه دوم عباسی با قتل ابومسلم خراسانی ناسپاسی خود را به اين سرداربزرگ ايرانی ظاهر ساخت ، ولی برای استوار ساختن قدرت خود ازاين کار ناگزير بود . با قتل ابومسلم نه تنها نفوذ ايرانيان که آغاز شده بود از ميان نرفت بلکه با ورود دبيران وزيران ايرانی در دستگاه خلافت عباسی نفوظ فرهنگی و سياسی ايرانيان گسترش بيشتر نيز يافت قتل برمکيان هم که ازخاندان اصيل ايرانی بودند نتوانست جلوی آن نفوذ را بگيردودرقرن سوم هجری عنصرمهم ديگر وارد حکومت اسلامی شد . آن عنصر مهم ترکان بودند که بصورت غلامان جنگی دردستگاه حکومتی وارد شدند وبه تدريج قـدرت نظامی را ازقـوم غالب عـرب گرفتند اين نفوذ تا بدان جا ادامه يافت که عـزل ونصب خلفـا هم بدست آنان انجام ميگرفت وهيچ خليفه ای بی رضايت ايشان نمیتوانست کاری بکند .اين قدرت غلامان ترک درقرن چهارم متوقف شد وقدرت سياسی ونظامی بدست ديلميان که ايرانی بودند افتاد با آمدن سلجوقـيان قدرت نظامی و سياسی ترکان درعالم اسلامی بطورقطع مسلم ومسجل گرديد دراين زمان ايرانيان به اداره امورمالی وديوانی دستگاههای حکومتی پرداختند اما فرهنگ نوپا و نوبنياد اسلامی بصورت عمده دردست ايرانيان بود اگرچه ماده اصلی آن قرآن و حديث وزبان عربی و ماده مهم فکری آن يونانی بود.اما پرچم دار اين فرهنگ درهمه شا خه ها ايرانيان بودند وايرانيان با اتکا به فرهنگ غنی و قديم و با اتکا به گذشته نيرومند سياسی، مليت خود را درداخل حکومت اسلامی حفظ کردند . ايشان بر خلاف ملل مغلوب ديگرنه تنها درمليت عرب مستهلک نشدند بلکه ادبيات ملی بسيار غنی خود را نيز بارورتر کردند .
